در این نوشتار به اهمیت استفاده از روشهای نوین ژئوفیزیکی در مطالعات باستانشناسی پرداخته میشود. کاوشهای باستانشناسی برای دستیابی به دادههای علمی ضروریاند، اما معمولاً فرآیندی زمانبر، پرهزینه و همراه با تخریب لایههای باستانی هستند. از سوی دیگر، تعیین محل مناسب ترانشههای کاوش اهمیت زیادی دارد، زیرا انتخاب نادرست میتواند به اتلاف منابع و آسیب به محوطه منجر شود. به همین دلیل، بهرهگیری از روشهایی که موجب کاهش هزینه، صرفهجویی در زمان و حفاظت بهتر از محوطههای باستانی شوند، ضروری است. روشهای ژئوفیزیک اکتشافی و بهویژه آرکئوژئوفیزیک، امکان شناسایی ناهنجاریها و پدیدارهای باستانی زیرسطحی را در کوتاهترین زمان ممکن فراهم میکنند. این موضوع بهویژه در شرایط کنونی، با گسترش شهرنشینی و افزایش پروژههای عمرانی مانند ساخت سد، جاده و ساختمانسازی، اهمیت دوچندان دارد. با توجه به باستانی بودن سرزمین ایران و وجود آثار مدفون در بسیاری از مناطق، انجام مطالعات پیش از اجرای پروژههای عمرانی امری اجتنابناپذیر است. روشهای آرکئوژئوفیزیکی با افزایش سرعت و دقت مکانیابی، نقش مهمی در تسهیل مطالعات باستانشناسی دارند و امکان بررسی روزانه چندین هکتار از محوطه را فراهم میسازند. در این نوشتار، انواع این روشها و نمونههایی از کاربرد آنها در باستانشناسی معرفی و بررسی میشود.
Mohammadkhani K. The Necessity of Using Geophysical Methods in Archaeological Studies of Water Resources Management Development Projects. Iranian Dam and Hydroelectric Powerplant 2026; 13 (39) : A-10-1101-1 URL: http://journal.hydropower.org.ir/article-1-561-fa.html
محمدخانی کورش. لزوم استفاده از روشهای ژئوفیزیکی در مطالعات باستانشناسی طرحهای عمرانی حوزه مدیریت منابع آبی. سد و نیروگاه برق آبی ایران. 1405; 13 (39) :60-70