تعارض میان پروژه‌های مدیریت منابع آب و حفاظت از میراث فرهنگی، یکی از چالش‌های بنیادین توسعه پایدار به‌شمار می‌آید. این مقاله با روش «توصیفی ـ تحلیلی» و بر پایه «سنتزپژوهی»، به بررسی جامع پیامدهای پروژه‌های آبی، به‌ویژه سدسازی، انتقال آب و آبخیزداری، بر محوطه‌ها و بناهای تاریخی پرداخته و نشان میدهد که رویکردهای واکنشی سنتی دیگر قادر به مقابله با مقیاس و پیچیدگی این تهدیدات نیستند. مرور نظام‌مند تجربه‌های جهانی و شواهد داخلی تعیین می‌کند که فناوری‌های نوین، از جمله سنجش از دور ماهواره‌ای و پهپادی، فتوگرامتری، اسکن لیزری سه‌بعدی، مدل‌سازی اطلاعات مکانی، دوقلوی دیجیتال، هوش مصنوعی و واقعیت مجازی/افزوده، امکان گذار از مدیریت بحران به حفاظت پیشگیرانه را فراهم می‌سازند. مقاله یک چارچوب یکپارچه مبتنی بر این فناوری‌ها ارائه میدهد که با شناسایی اولیه، مستندسازی دقیق، پایش محیطی و بازآفرینی دیجیتال، زمینه‌ی تصمیم‌گیری آگاهانه در پروژه‌های آبی را فراهم می‌آورد. نتایج نشان میدهد که ادغام راهکارهای فناورانه در مراحل برنامه‌ریزی و اجرا، شرط لازم برای تحقق اهداف توسعه‌ی پایدار و حفظ میراث فرهنگی در برابر فشارهای زیست‌محیطی و زیرساختی است.
Mafi F, Shaikh Baikloo Islam B. The Role of Emerging Technologies in Preventive Conservation of Cultural Heritage within Water Management Projects. Iranian Dam and Hydroelectric Powerplant 2026; 13 (39) : A-10-1112-1 URL: http://journal.hydropower.org.ir/article-1-569-fa.html
مافی فرزاد، شیخ بیکلو اسلام بابک. نقش فناوری‌های نوین در حفاظت پیشگیرانه از میراث فرهنگی در پروژه‌های آب. سد و نیروگاه برق آبی ایران. 1405; 13 (39) :20-32
