fa اثر منحرف کننده‌ی جریان و هوادهی بر ضریب تخلیه مستغرق سرریزهای نیلوفری سد و سازه سد و سازه پژوهشي Research سرریزها وظیفه‌ی تخلیه سیلاب در سدها را به‌عهده دارند. در این میان سرریزهای نیلوفری از دسته سرریزهای آزاد به‌شمار می‌روند و در دبی‌های سیلابی مستعد تشکیل جریان مستغرق در تاج خود بوده که این عامل منجر به ایجاد نوسانات فشاری شدید در مجرای سرریز، مکش و ارتعاش بدنه و نیز کاهش راندمان سرریز می‌گردد. عدم شناخت کافی از هیدرولیک جریان در حالت استغراق سرریز، زنگ‌ خطری برای شکست و روگذری جریان از سد خواهد بود. بررسی‌ها نشان می‌دهد که استفاده از عناصر جانبی در سرریزهای نیلوفری سبب بهبود الگوی جریان خواهد شد. در این پژوهش آزمایشگاهی تلاش شد تا با استفاده از ساخت مدل فیزیکی، اثر منحرف‌ کننده‌ی جریان و هوادهی و نیز دامنه تأثیر پارامترهای مؤثر بر ضریب تخلیه جریان مستغرق سرریزهای نیلوفری شناسایی و گسترش یابد و در نهایت با اعمال اثر وزن کلیه عوامل هندسی و هیدرولیکی، رابطه‌ای غیرخطی برای تخمین ضریب تخلیه معرفی شد. رابطه‌ی پیشنهادی با دارا بودن ریشه میانگین مربعات خطای برابر 0.091، نسبت به سایر روابط پیشین (که دارای خطاهای 0.122 و 0.118 هستند) قادر به پیش‌بینی بهتر ضریب تخلیه جریان مستغرق سرریزهای نیلوفری است. همچنین نتایج نشان می‌دهد که ضریب تخلیه سرریز برخلاف تحقیقات پیشین، به‌شدت به منحرف‌ کننده‌ی جریان بستگی دارد. Spillways are responsible for draining floods in dams. However, morning glory spillways are considered as free spillway type. In floods, a submerged flow is formed in their crest. This factor leads to severe pressure fluctuations in the shaft, suction and vibration of the structure and also reduces the spillway efficiency. Insufficient knowledge of the hydraulics of the submerged flow will be a warning sign for failure and overtopping of the dam. Studies show that the use of ancillary structures in morning glory spillways will improve the flow pattern. In this experimental research, an attempt has been made to investigate the effect of deflector and flow aeration by constructing a physical model and also the parameters affecting the discharge coefficient of submerged flow of morning glory spillways are expanded. Finally, by applying the weight effect of all geometric and hydraulic factors, a nonlinear relationship was introduced to estimate the discharge coefficient. The proposed relation with the RMSE of 0.091, compared to other previous relations (which have errors of 0.122 and 0.118) is able to better predict the discharge coefficient of submerged flow of spillway. The results also show that the discharge coefficient, unlike previous research, is highly dependent on the deflector. آبگیر, روزنه, سیلاب, عمق استغراق بحرانی, گرداب Critical Submerged Depth, Flood, Intake, Orifice, Vortex 61 73 http://journal.hydropower.org.ir/browse.php?a_code=A-10-992-1&slc_lang=fa&sid=1 Soroush Esmaeilizadeh سروش اسماعیلی‌زاده soroushesmaeili92@gmail.com 4210232998 10031947532846003993 Yes Technical Supervisor of Balaroud Dam, Dezab Consulting Engineering Company, Khuzestan ناظر فنی سد بالارود، شرکت مهندسی مشاور دزآب، خوزستان Taha Mirzavand طاها میرزاوند tahamirzavand@gmail.com 4061141449 10031947532846003994 No Faculty of Engineering, Lorestan University دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه لرستان