fa شبیه سازی عددی تاثیر لوله زهکش بر نیروی بالابرنده و گرادیان هیدرولیکی خروجی در سدهای وزنی سد و سازه سد و سازه پژوهشي Research در این تحقیق تاثیر قطر و موقعیت لوله&shy; زهکش در پی سد&shy;های&shy; وزنی بر روی نیروی بالابرنده و گرادیان هیدرولیکی خروجی مورد بررسی قرار گرفت.&nbsp; برای این کار، از یک مدل عددی با روش المان&shy;های محدود استفاده گردید و پی یک سد وزنی شبیه&shy;سازی شد. نتایج نشان داد که وجود لوله&shy; زهکش در زیر سد وزنی، باعث کاهش نیرو&shy;ی بالابرنده و گرادیان هیدرولیکی خروجی می&shy;گردد. همچنین تعبیه لوله زهکش در فاصله یک چهارم عرض کف سد (<span dir="LTR">L</span>25/0) و سه چهارم عرض کف سد (<span dir="LTR">L</span>75/0) از پاشنه&shy;، به ترتیب کمترین نیروی بالابرنده و گرادیان هیدرولیکی&nbsp; خروجی را خواهد داشت. تاثیر عمق کارگذاری لوله زهکش بر نیروی بالابرنده نیز بررسی گردید و مشاهده شد که ابتدا روند کاهشی و سپس روند افزایشی دارد. همچنین مشخص گردید که انتخاب قطر لوله زهکش تخلیه تابع ملاحظات اجرایی می&shy;باشد. با مشخص شدن بهترین موقعیت برای تعبیه لوله زهکش مشاهده گردید که کارگذاری لوله زهکش در این موقعیت باعث افزایش 5/1 تا 2 برابری ضریب اطمینان در مقابل واژگونی سازه مورد نظر می&shy;گردد. &nbsp; In this study, the effects of diameter and location of drain pipe in uplift force and exit hydraulic gradient in the foundation of gravity dams are investigated. For this purpose, a numerical model of gravity dam foundation is simulated using finite elements method. The results indicate that drain pipe under the gravity dam reduces the uplift force and exit hydraulic gradient. Location of the drain pipe in 0.25<em>L</em> (<em>L</em> is the dam width), and 0.75<em>L</em> from the dam heel, causes to reduce for uplift force and exit hydraulic gradient in minimum value, respectively (optimum place). In addition with increasing the depth of drain, the uplift force at first decreases and then increases. The drain pipes diameter has little effect in uplift force and exit hydraulic gradient and thus its selection is dependent to construction cost considerations. By defining the best position for the location of drain pipes, it was observed that drainage pipes in these situations increase the safety factor up to 1.5 to 2 times against the structural overturning. سد وزنی, نیروی بالا برنده, لوله زهکش, گرادیان هیدرولیکی خروجی, المانهای محدود Drain pipe, Exit Hydraulic Gradient, Finite Elements Method, Gravity Dam, Uplift Force 14 1 http://journal.hydropower.org.ir/browse.php?a_code=A-10-674-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Taheri Aghdam علی طاهری اقدم alitaheriagdam@gmail.com 054547301 10031947532846003492 No University of Tabriz دانشگاه تبریز Farzin Salmasi فرزین سلماسی salmasi@tabrizu.ac.ir 0054547301 10031947532846003493 Yes University of Tabriz دانشگاه تبریز Hadi Arvanaghi هادی ارونقی arvanaghi.hadi@gmail.com 054547301 10031947532846003494 No University of Tabriz دانشگاه تبریز