fa بهینه سازی چندهدفه بهره برداری از مخزن سد با در نظرگرفتن رسوب زدایی و تامین نیاز پایین دست به کمک الگوریتم رقابت استعماری هیدرولوژی و برنامه ریزی منابع آب هیدرولوژی و برنامه ریزی منابع آب پژوهشي Research اکثر مطالعات رسوب زدایی از مخازن سدها مستقل از مساله بهره برداری از مخرن به موضوع می پردازند. از طرف دیگر مدل های بهینه سازی بهره برداری از سدهای مخزنی تیز تاکنون عمدتاً با تأکید بر اهداف تامین نیازهای آبی، انرژی، سیلاب و زیست محیطی و بدون توجه به مسئله خروج رسوبات ورودی به مخزن توسعه یافته اند. این امر منجر به ناهماهنگی بین تصمیمات مرتبط با رسوب زدایی و سایر اهداف بهره برداری از مخازن سدها می شود. در این مقاله و بر اساس یک دیدگاه نوین تلفیقی، یک مدل بهینه سازی بهره برداری از مخزن سد ارائه شده است که در آن دو هدف تأمین نیاز پایین دست و خروج رسوبات از مخزن تواما منظور می شوند. در تدوین تابع هدف خروج رسوبات از مخزن از روش برنامه ریزی عملیات فلاشینگ استفاده شده است و مقدار خروجی سالانه رسوبات از مخزن از روش فلاشینگ برآورد شده است. با وزن دادن به دو تابع هدف تأمین نیاز و خروج رسوبات، عملکرد مدل بهینه سازی در اهمیت دادن به دو معیار در سناریوهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته است. برای حل مدل بهینه سازی غیرخطی حاصل، از الگوریتم رقابت استعماری ( ICA) استفاده شده است. با در نظر گرفتن مطالعه موردی سد سفیدرود، در سناریوهای مختلف عملکرد مدل بهینه سازی بررسی شده است. بر این اساس و با مقایسه نتایج مدل بهینه سازی با نتایج واقعی بهره برداری از مخزن سد سفیدرود در یک دوره پنج ساله راهکارهای اجرایی مناسب برای عملیات آینده فلاشینگ در مخزن سد مذکور برای دست یابی به راندمان رسوب زدایی بالاتر و تأمین بهتر نیازهای پایین دست ارائه شده است. In the literature, optimization of reservoir operation has been mostly carried out to achieve certain objectives including water and/or energy supply, flood control, and environmental preservation. These objectives can be less important for the reservoirs with high sedimentation. Sefid-Rud Reservoir in Iran has been facing extreme sedimentation rates in the past. A major challenge in operation of this reservoir has been to create a tradeoff between sediment removal and water supply to downstream users. The lack of modeling tools for balancing sediment removal with water supply objectives has been the main driving force behind this study. In this paper, a new approach is proposed for monthly reservoir operation optimization of Sefid-Rud Reservoir considering water supply and sediment removal objectives concurrently. The model minimizes the total deficit in supplying demands and maximizes the total volume of sediments removed from the reservoir. The sediment outflow is determined debased on Tsinghua university flushing equation. A new evolutionary algorithm “Imperialist Competitive Algorithm (ICA)” is used to solve the resulted nonlinear optimization model. Five scenarios were assessed for depending on the relative weights assigned to each of objectives of sediment removal and water supply. Based on the results obtained, the feasibility of increasing efficiency of flushing operation while supplying downstream water demands was illustrated. Moreover, the significance of the improved system’s operation with higher long-term reliability of supplying downstream water demands and sediment removal, compared to historical operation, was investigated. رسوب زدایی از مخزن سد, فلاشینگ, مدل بهینه سازی بهره برداری از مخزن, الگوریتم رقابت استعماری, سد سفیدرود. 1. Sediment removal, Flushing, Multi Objective Reservoir Operation, Imperialist Competitive Algorithm (ICA), Sefid-Rud Dam 1 16 http://journal.hydropower.org.ir/browse.php?a_code=A-10-1-9&slc_lang=fa&sid=1 سعید اشرف واقفی 100319475328460037 100319475328460037 No سید جمشید موسوی jmousavi@aut.ac.ir 100319475328460038 100319475328460038 Yes بنفشه زهرایی 100319475328460039 100319475328460039 No