fa بررسی آزمایشگاهی تاثیر آرایش موانع نفوذپذیر و شیب بستر بر مشخصه‌های هیدرولیکی جریان غلیظ سد و سازه سد و سازه پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-right: 34pt; text-align: justify;"><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;ورود جریان&shy;های غلیظ به مخازن سدها باعث کاهش عمر مفید سد و ﮐﻢ ﺷﺪن یا ﺣﺘﯽ از ﺑﯿﻦ رﻓﺘﻦ ﺣﺠﻢ ﺗﻨﻈﯿﻢ آب و از دﺳﺖ رﻓﺘﻦ ﺳﻮد ﻧﺎﺷﯽ از ﮐﻨﺘﺮل ﺳﯿﻼب و ﺗﻮﻟﯿﺪ برق می‌شود. یکی از روش&shy;های کنترل جریان غلیظ ایجاد موانع قبل از مخزن اصلی سد است. در این پژوهش تأثیر سه شیب بستر و آرایش موانع نفوذپذیر با شش نوع چیدمان مختلف بر ارتفاع پیشانی، سرعت پیشروی و عدد فرود دنسیومتریک جریان غلیظ موردبررسی قرار گرفته است. آزمایش&shy;ها در کانالی به طول ۱۰ متر و در سه شیب ۰، ۱ و ۲ درصد با آرایش همگراهای مشابه، واگراهای مشابه، موازی، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">z</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> شکل، زیگزاگ و شطرنجی در دو غلظت ۴۰ و ۸۰ گرم بر لیتر انجام شد. طبق نتایج به ترتیب آرایش همگراهای مشابه، شطرنجی، واگراهای مشابه، زیگزاگ، موازی و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Z</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> شکل بیشترین تأثیر را بر مشخصه‌های هیدرولیکی جریان غلیظ داشته است. تأثیر آرایش‌‌های مختلف موانع بر مشخصه‌های هیدرولیکی جریان غلیظ در بستر بدون شیب بیشتر از بستر شیب‌دار است. همچنین تأثیر آرایش موانع در محدوده جریان بحرانی به‌شدت کاهش می‌یابد. بیشترین تأثیر موانع در بستر بدون شیب مربوط به آرایش همگراهای مشابه بوده که عدد فرود دنسیومتریک را 65 درصد کاهش داده است. مقدار تأثیر این آرایش در بستر با شیب ۲ درصد به ۱۹ درصد رسیده است. کمترین تأثیر آرایش موانع مربوط به آرایش </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">z</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> شکل می‌باشد. در این آرایش کاهش عدد فرود دنسیومتریک در بستر بدون شیب ۵۰‌ درصد بوده است. این مقدار با افزایش شیب بستر از ۲ درصد به ۱۶ درصد رسیده است.</span></span></p> <p dir="RTL" style="margin-right: 34pt; text-align: justify;"></p> Entry of density current into dams&#39; reservoirs leads to reduce the useful life of the dam and reduce or even eliminate the volume of water regulation and the loss of profits from flood control and power generation. One of the methods for controlling density current is the creation of barriers before the main reservoir of the dam. In this study, the effect of three bed slopes and arrangement of permeable barriers with six different types of layout on front height, forward velocity and Densitometric Froude number of high concentrations has been investigated<span dir="RTL">.</span> Experiments were performed in a channel of 10 meters in length and in three slopes of zero, one and two percent with similar convergent arrangement, similar divergent, parallel, z-shaped, Zigzags and checkered at two concentrations of 40 and 80 g / l, respectively. According to the results, the arrangement of similar convergent, checkered, similar divergent, zigzag, parallel and Z-shaped had the most effect on the hydraulic flow characteristics of the density current. The effect of different arrangement of the barriers on the hydraulic characteristics of the density current in a bed without sloping is more than the sloping bed, and also the effect of the arrangement of barriers in the critical current range is greatly reduced. The slightest effect of the obstacles on the bed without sloping is due to the similar convergent arrangement, which has reduced the Densitometric Froude number by 65%, and the effect of this arrangement on the sloping bed (the slop is 2%) has reached to 19% .The least effect of the arrangement is related to the barriers of the z-shaped arrangement. In this arrangement, the decrease in the Densitometric Froude number in the bed without sloping has been 50%, and this value with an increase in the bed slope (by 2%) has reached to 16%. جریان چگال, سرعت پیشانی, مخازن سد, موانع نفوذپدیر Density Currents, Head velocity, Dam reservoirs, permeable obstacles 1 12 http://journal.hydropower.org.ir/browse.php?a_code=A-10-310-1&slc_lang=fa&sid=1 سید مصطفی طباطبائی tabatabaei1984@yahoo.com 4449909291 10031947532846001657 Yes دانشگاه بیرجند حسین خزیمه نژاد hkhozeymeh@birjand.ac.ir 4449909291 10031947532846001658 No گروه مهندسی آب دانشگاه بیرجند ابوالفضل اکبرپور akbarpour@birjand.ac.ir 4449909291 10031947532846001659 No گروه مهندسی عمران دانشگاه بیرجند پیمان ورجاوند pvarjavand@yahoo.com 4449909291 10031947532846001660 No استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران.