fa نقش فناوری‌های نوین در حفاظت پیشگیرانه از میراث فرهنگی در پروژه‌های آب مطالعات اجتماعی پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تعارض میان پروژه‌های مدیریت منابع آب و حفاظت از میراث فرهنگی، یکی از چالش‌های بنیادین توسعه پایدار به‌شمار می‌آید. این مقاله با روش &laquo;توصیفی ـ تحلیلی&raquo; و بر پایه &laquo;سنتزپژوهی&raquo;، به بررسی جامع پیامدهای پروژه‌های آبی، به‌ویژه سدسازی، انتقال آب و آبخیزداری، بر محوطه‌ها و بناهای تاریخی پرداخته و نشان می‌دهد که رویکردهای واکنشی سنتی دیگر قادر به مقابله با مقیاس و پیچیدگی این تهدیدات نیستند. مرور نظام‌مند تجربه‌های جهانی و شواهد داخلی تعیین می‌کند که فناوری‌های نوین، از جمله سنجش از دور ماهواره‌ای و پهپادی، فتوگرامتری، اسکن لیزری سه‌بعدی، مدل‌سازی اطلاعات مکانی، دوقلوی دیجیتال، هوش مصنوعی و واقعیت مجازی/افزوده، امکان گذار از مدیریت بحران به حفاظت پیشگیرانه را فراهم می‌سازند. مقاله یک چارچوب یکپارچه مبتنی بر این فناوری‌ها ارائه می‌‌دهد که با شناسایی اولیه، مستندسازی دقیق، پایش محیطی و بازآفرینی دیجیتال، زمینه</span></span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:">‌</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ی تصمیم‌گیری آگاهانه در پروژه‌های آبی را فراهم می‌آورد. نتایج نشان می‌دهد که ادغام راهکارهای فناورانه در مراحل برنامه‌ریزی و اجرا، شرط لازم برای تحقق اهداف توسعه‌ی پایدار و حفظ میراث فرهنگی در برابر فشارهای زیست‌محیطی و زیرساختی است. </span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The conflict between water resource management projects and the conservation of cultural heritage represents a critical challenge for sustainable development. Using a descriptive&ndash;analytical methodology and a synthesis-based research approach, this study provides a comprehensive assessment of the impacts of water infrastructure, particularly dam construction, inter-basin water transfer, and watershed management, on archaeological sites and historic structures. The analysis demonstrates that traditional reactive salvage practices are no longer adequate to address the scale and complexity of these threats. A systematic review of international case studies and national evidence reveals that emerging digital technologies, including satellite and UAV-based remote sensing, photogrammetry, 3D laser scanning, GIS-based spatial modeling, heritage digital twins, artificial intelligence, and immersive VR/AR, enable a paradigm shift from crisis response to preventive conservation. The paper proposes an integrated framework leveraging these technologies to support early detection, accurate documentation, environmental monitoring, and digital reconstruction, ultimately facilitating informed decision-making in water development projects. The findings underscore that embedding advanced technological solutions into planning and implementation processes is essential for achieving sustainable development goals while safeguarding cultural heritage from environmental and infrastructural pressures.</span></span></span> سنجش از دور, فتوگرامتری, میراث فرهنگی, مدیریت منابع آب, دوقلوی دیجیتال, حفاظت پیشگیرانه. Remote sensing, Photogrammetry, Cultural heritage, Water resource management, Digital twin, Preventive conservation. 20 32 http://journal.hydropower.org.ir/browse.php?a_code=A-10-1112-1&slc_lang=fa&sid=1 Farzad Mafi فرزاد مافی farzad.mafi@iau.ac.ir ۵۰۸۹۳۱۱۳۳۱ No Islamic Azad University, Abhar Branch دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر Babak Shaikh Baikloo Islam بابک شیخ بیکلو اسلام babak.bagloo@srbiau.ac.ir ۰۰۶۳۰۲۳۵۴۷ Yes SAMT سازمان سمت