fa کاربرد روش‌های نوین مستندنگاری دیجیتال در کاوش‌های نجات‌‌بخشی باستان‌شناسی توسعه پایدار، زیست محیطی و ارزیابی اقتصادی توسعه پایدار، زیست محیطی و ارزیابی اقتصادی پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">با توجه به شتاب بالای توسعه زیرساخت‌های عمرانی در ایران، استفاده از فناوری‌های نوین در پروژه‌های<b> </b>نجات‌بخشی محوطه‌های باستان‌شناسی بیش‌ازپیش ضروری شده است. این مقاله با هدف تبیین اصول و روش‌های علمی مستندنگاری دیجیتال و ارائه یک پروتکل نظام‌مند برای کاوش‌های نجات‌بخشی، بر ضرورت به‌کارگیری فناوری‌های دیجیتال تأیید می‌کند. مستندنگاری، به‌عنوان بنیاد هر پروژه‌ی باستان‌شناسی علمی، نه‌تنها موجب صرفه‌جویی چشمگیر در زمان و هزینه می‌شود، بلکه سطح دقت، صحت و اتکاپذیری بسیار بالاتری نسبت به روش‌های سنتی ارائه می‌دهد. تکنیک‌های مستندنگاری دیجیتال، ازجمله فتوگرامتری برد کوتاه، استفاده از پهپاد و ساخت تور مجازی، در کاوش‌های نجات‌بخشی محوطه‌های باستانی سد کنگیر، سد چندیر، سد بلوبین و سد سیمره به کار گرفته شده‌اند. این رویکردها امکان ثبت و ارائه تصویری جامع و فراگیر از محوطه‌ها و کارگاه‌های کاوش را فراهم کرده و ابزار مؤثری در خدمت اهداف چندمنظوره، شامل گردشگری، مدیریت و آموزش به شمار می‌روند. تجربیات پیشین نشان می‌دهد که ترکیب فناوری‌هایی همچون فتوگرامتری و تور مجازی، علاوه بر دقت علمی بالا، قابلیت بازنمایی فرهنگی و آموزشی آثار باستانی را نیز به‌صورت مؤثر فراهم می‌کند. در پایان، مقاله ایجاد &laquo;موزه دیجیتال دستاوردهای باستان‌شناسی پروژه‌های آب و نیرو&raquo; را به‌عنوان راهکاری پایدار برای حفظ و نمایش داده‌های نجات‌بخشی پیشنهاد می‌کند</span><span dir="LTR" style="font-family:" tahoma="">.</span><b><span lang="AR-SA" style="font-family:"B Nazanin""></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Given the rapid pace of infrastructural development in Iran, the use of advanced technologies in rescue archaeology projects has become increasingly essential. This article aims to elucidate the scientific principles and methods of digital documentation and to present a systematic protocol for rescue excavations, emphasizing the necessity of employing digital technologies in such projects. Digital documentation techniques&mdash;including close-range photogrammetry, the use of unmanned aerial vehicles (UAVs), and the creation of virtual tours&mdash;have been implemented in rescue excavations at the Kangir Dam, Chandir Dam, Belubin Dam, and Seimareh Dam archaeological sites. These approaches enable the comprehensive and holistic recording and presentation of archaeological sites and excavation areas, serving as effective tools for multiple purposes such as tourism, heritage management, and education. Previous experiences demonstrate that the integration of technologies such as photogrammetry and virtual tours, in addition to ensuring high scientific accuracy, also facilitates the effective cultural and educational representation of archaeological remains. Finally, the article proposes the establishment of a &ldquo;Digital Museum of Archaeological Achievements from Water and Power Projects&rdquo; as a sustainable solution for the preservation and presentation of data generated through rescue archaeology projects.</span></span></span></span><br> &nbsp; مستندنگاری دیجیتال, کاوش نجات بخشی, فتوگرامتری, واقعیت مجاز Digital documentation, rescue excavation, photogrammetry, virtual reality 48 59 http://journal.hydropower.org.ir/browse.php?a_code=A-10-1110-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Yari محمد یاری 3dyari@gmail.com 0603396682 Yes Zahra Khodadadzadeh زهرا خدادادزاده zahra.khodadadzadeh.kh@gmail.com 0925046264 No Zeinab Feiz زینب فیض zeinab.feiz18@gmail.com 4569760392 No