fa در تعیین عرصه و پیشنهاد حریم محوطه‌های باستانی در پروژه‌های سدسازی(Remote Sensing, RS)کاربرد سنجش از دور نمونه مطالعاتی: بندر تاریخی نجیرم، دیر، استان بوشهر مطالعات اجتماعی پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" mitra="" style="font-family:">تکنیک‌های سنجش از دور و تحلیل چندزمانه تصاویر ماهواره‌ای استفاده شده است. به‌منظور پایش تغییرات مکانی و شناخت محدوده‌های باستانی نهفته در لایه‌های زمین، تصاویر ماهواره‌ای تحلیل گردید. داده‌های قدیمی‌تر در کنار داده‌های برنامه گمانه زنی به منظور لایه تعیین عرصه و پیشنهاد حریم سال 2022 به‌صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفت تا آثار تغییرات انسانی، فرسایش طبیعی و جابجایی‌های ساحلی شناسایی شود. با تفسیر طیفی، ساختاری و مورفولوژیکی تصاویر، محدوده‌های دارای پتانسیل باستان‌شناختی استخراج و در قالب نقشه‌های اولیه عرصه و حریم پیشنهادی ترسیم شد. نتایج تفسیر ماهواره‌ای سپس با یافته‌های میدانی حاصل از 22 ترانشه کاوش و مشاهدات سطحی مورد انطباق قرار گرفت. این تطبیق نشان داد بخش اعظم محدوده تعیین‌شده در تصاویر ماهواره‌ای با عرصه واقعی اثر که شامل سازه‌های بندری، فضاهای صنعتی و سکونتگاهی سده‌های اولیه تا میانه اسلامی است هم‌پوشانی دارد. همچنین تحلیل سنجش از دور موفق شد مسیرهای ارتباطی و نواحی احتمالی حریم فرهنگی اثر را مشخص نماید. از این رو، روش ترکیبی سنجش از دور و بررسی میدانی در مطالعه حاضر، الگویی مؤثر برای تعیین عرصه و تثبیت مرزهای حفاظتی محوطه‌های ساحلی و بندری تاریخی ارائه می‌دهد.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <p lang="en">Remote sensing and multitemporal satellite image analysis techniques were employed to monitor spatial changes and identify archaeological zones concealed within subsurface layers. The satellite images were analyzed comparatively with older datasets and the 2022 test excavation program to delineate the site&rsquo;s extent and propose its protection buffer. This approach aimed to detect evidence of human-induced alterations, natural erosion, and coastal shifts.</p> <p lang="en">Through spectral, structural, and morphological interpretation of the images, areas with high archaeological potential were extracted and mapped as preliminary site extent and buffer zone proposals. The results of the satellite interpretation were then verified with field data obtained from 22 excavation trenches and surface observations. The comparison demonstrated that most of the areas identified in the satellite imagery overlapped with the actual site extent, which includes port structures, industrial zones, and residential areas dating from the early to middle Islamic centuries.</p> <p lang="en">Furthermore, the remote sensing analysis successfully identified communication pathways and potential cultural buffer areas associated with the heritage site. Therefore, the combined use of remote sensing and field investigation in this study provides an effective model for defining the extent and establishing the protective boundaries of historical coastal and harbor sites.</p> نجیرم, عرصه, حریم, سنجش از دور, دوره ساسانی-اسلامی. Najirom, area, boundary, remote sensing, Sasanian-Islamic period. 115 122 http://journal.hydropower.org.ir/browse.php?a_code=A-10-1105-1&slc_lang=fa&sid=1 hossein Tofighian حسین توفیقیان hosseintofighian1@gmail.com 3931561811 Yes Cultural Heritage and Tourism Research Institute, Archaeological Research Institute پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری