fa بررسی آرکئوژئوفیزیک به روش مغناطیس‌سنجی محوطه باستانی ولم در محدوده سد گلورد نکا، استان مازندران مطالعات اجتماعی پژوهشي Research <span style="font-size:14pt"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:bold"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">این پژوهش به بررسی ژئوفیزیکی و کاوش‌های نجات‌بخشی سال ۱۴۰۰ در محوطه باستانی ولم با هدف شناسایی ویژگی‌های زیرسطحی، تعیین حدود عرصه و درک ساختار فضایی گورستان می‌پردازد. بررسی مغناطیس‌سنجی در سه پهنه عملیاتی </span></span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">A</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">، </span></span></span></span></span>&nbsp;<span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">B</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">و </span></span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">C</span></span></span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">با توجه به شرایط محیطی، توپوگرافی و محدودیت‌های فنی طراحی و اجرا شد. در پهنه </span></span></span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">A</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">، بیش‌ترین سطح ممکن با شبکه‌بندی دقیق و استفاده از توتال‌استیشن و بنچ‌مارک مرجع برداشت شد. در پهنه </span></span></span></span></span>&nbsp;<span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">B</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">به‌دلیل تداخل دکل‌های برق، بخش‌های متاثر حذف و داده‌برداری در محدوده‌ای ۵۰&times;۴۰ متری متمرکز گردید. پهنه</span></span></span></span></span> <span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">C </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">نیز برای ارزیابی نواحی آسیب‌دیده ناشی از جاده‌سازی، با</span></span></span></span></span> <span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">GPS </span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal">دستی سنجش شد. نتایج مغناطیس‌سنجی وجود آنومالی‌های مثبت متعدد را نشان داد که به‌احتمال زیاد بازتاب گورهای مدفون و حفره‌های انسانی در عمق ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر بوده‌اند. این الگوها، به‌ویژه در غرب و جنوب محوطه، گستره گورستان را فراتر از تپه اصلی تأیید می‌کنند. این کاوش، ۲۹ گوردخمه، ۲۹ اسکلت و ۱۷۰ گورنهاده را آشکار ساخته است. این یافته‌ها، اطلاعات ارزشمندی درباره آیین‌های تدفینی، وضعیت اجتماعی‌ـ‌اقتصادی و تاریخ فرهنگی شرق مازندران و هیرکانیه باستان فراهم آورده است.</span></span></span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This research investigates geophysical surveys and rescue excavations at the ancient site of Velem, aiming to identify subsurface features, determine the site&rsquo;s boundaries, and understand the spatial structure of the cemetery. Magnetic surveying was designed and executed across three operational areas (A, B, and C), considering environmental conditions, topography, and technical constraints. In Area A, the maximum possible surface was covered using precise grid-laying, a total station, and a reference benchmark. In Area B, due to interference from electricity pylons, affected sections were excluded, concentrating data acquisition within a 50x40 meter area. Area C was surveyed using a handheld GPS to assess regions impacted by road construction. Magnetic survey results revealed numerous positive anomalies, likely reflecting buried graves and human cavities at depths of 50 to 100 centimeters. These patterns, particularly in the western and southern parts of the site, confirm the cemetery&rsquo;s extent beyond the main mound. Excavations in 2021 uncovered 29 tomb-like structures, 29 skeletons, and 170 burial goods. These findings provide valuable insights into burial rituals, socioeconomic status, and the cultural history of ancient Mazandaran and Hyrcania in the east.</span></span></span> محوطه گورستانی ولم, سد گلورد نکا,‌ دوران اشکانی و ساسانی, آرکئوژئوفیزیک, مغناطیس‌سنجی. 1th Velem Cemetery Site, 2th Gelevard Dam, Neka, 3th Parthian and Sasanian Periods, 4th Archaeogeophysics, 5th Magnetometry. 90 103 http://journal.hydropower.org.ir/browse.php?a_code=A-10-1109-1&slc_lang=fa&sid=1 Rahmat Abbasnejad Seresti رحمت عباس نژاد سرستی r.abbasnejad@umz.ac.ir 2063716226 Yes University of Mazandaran دانشگاه مازندران Kourosh Mohammadkhani کوروش محمدخانی kmohammadkhani@sbu.ac.ir 240712967 No University of Shahid Beheshti دانشگاه شهید بهشتی Ramin Yashmi رامین یشمی r.yashmi@gmail.com 3240048442 No National Museume of Iran موزه ملی ایران، تهران، ایران.